Phơ Synth Electro-Harmonix B9 Organ Machine

Electro-Harmonix B9 Organ Machine là phơ synth digital biến tiếng guitar, hoặc cả keyboard, thành tiếng đàn organ điện đầy đặn. Ra mắt năm 2014 và sau đó là nền âm thanh để EHX phát triển C9, B9 có 9 preset được tinh chỉnh để mô phỏng các tiếng organ kinh điển từ thập niên 60 trở đi, từ tonewheel kiểu B3 tới organ combo. Bốn núm DRY, ORGAN, MOD, CLICK chỉnh âm lượng tiếng gốc, âm lượng organ, tốc độ điều chế và tiếng click bộ gõ, kèm hai ngõ ra riêng cho tiếng organ và tiếng đàn gốc. B9 hợp với guitarist chơi soul, blues rock, classic rock hay nhạc thập niên 60 muốn thêm lớp organ mà không cần mang theo keyboard.

Chín preset organ của B9

Núm chọn preset màu trắng có 9 vị trí, tên in ngay bên cạnh. FAT & FULL thêm một quãng tám dưới và một quãng tám trên để tiếng đàn dày gấp đôi, lấp đầy cả ban nhạc. JAZZ cho tiếng organ mượt, gợi nhớ nghệ sĩ Jimmy Smith. GOSPEL thêm các drawbar quãng tám cao cho tiếng organ soul. CLASSIC ROCK hướng tới tiếng organ của "A Whiter Shade of Pale" (Procol Harum), và theo EHX thêm một chút distortion sẽ có tiếng organ bẩn kiểu rock cổ điển. BOTTOM END dùng các drawbar thấp để làm dày tiếng hoặc chơi bè trầm kiểu B3. OCTAVES gồm nốt gốc cộng một quãng tám trên, EHX gợi ý cho những bài như "Your Time Is Gonna Come" của Led Zeppelin.

Ba preset cuối mang màu khác hẳn. CATHEDRAL kết hợp với reverb lớn cho tiếng organ nhà thờ khổng lồ và tiếng psychedelic rock. CONTINENTAL là tiếng organ combo trong các bài "96 Tears", "Wooly Bully" hay "House of the Rising Sun". BELL ORGAN là lai giữa đàn piano điện và organ, có thêm tiếng chuông.

DRY, ORGAN, MOD, CLICK: bốn núm định hình tiếng

DRY chỉnh lượng tiếng đàn gốc chưa xử lý được trộn vào ngõ ORGAN OUTPUT; vặn hết trái là chỉ còn organ, vặn lên để đàn và organ chồng thành nhiều lớp. ORGAN chỉnh âm lượng tổng của tiếng organ. MOD chỉnh tốc độ điều chế và vặn hết trái là tắt điều chế; loại điều chế do preset quyết định, có thể là chorus, tremolo hoặc vibrato. CLICK chỉnh mức tiếng click bộ gõ, mô phỏng hiệu ứng percussion hòa âm trên organ B3 và C3; ở vài preset, CLICK chuyển sang chỉnh một thông số riêng như độ sâu tremolo, độ sâu vibrato hay lượng tiếng chuông. Manual khuyên khi mới dùng nên để DRY ở mức thấp nhất, các núm còn lại khoảng giữa, chọn FAT & FULL rồi chỉnh dần theo tai.

Hai ngõ ra ORGAN OUTPUT và DRY OUTPUT

Jack INPUT nằm ở cạnh phải, hai jack ra ở cạnh trái. ORGAN OUTPUT xuất hỗn hợp do núm DRY và ORGAN quyết định, đây là ngõ ra chính nối tới ampli. DRY OUTPUT xuất tiếng đàn gốc đã qua mạch buffer, và luôn có tín hiệu dù B9 đang bật hay bypass. Nhờ vậy có thể đưa tiếng organ vào một ampli hay hệ thống riêng, còn tiếng guitar đi tiếp chuỗi phơ thường của bạn, hoặc thu âm hai đường riêng để trộn sau. Footswitch chuyển giữa chế độ hiệu ứng và buffered bypass, đèn sáng khi B9 đang chạy.

Để B9 bắt nốt chính xác

EHX cho biết B9 bắt nốt đủ nhanh cho những đoạn chơi nhanh nhất, nhưng manual cũng đưa ra vài lời khuyên để có kết quả tốt nhất. B9 nên là phơ đầu tiên trong chuỗi, các phơ modulation, delay và reverb đặt sau, và không nên đặt trong vòng FX loop của ampli. Pickup bridge cho kết quả tốt nhất; nếu pickup yếu, đặt một con clean boost hoặc compressor trước B9. Overdrive và distortion nên đứng sau. Một điểm hay bị bỏ qua là cách chơi: B9 bám đúng những gì bạn gảy, kể cả nốt bend, trong khi organ thật không bend được, nên muốn nghe giống organ hơn thì hạn chế bend và chơi gọn, sạch.

B9 cần 100 mA ở 9V DC, cực âm ở tâm, kèm adapter EHX 9,6V DC 200 mA. Trở kháng vào 1 MΩ, trở kháng ra 500 Ω ở cả hai ngõ. Muốn thêm tiếng Mellotron, Clavioline hay các organ khác, xem C9 Organ Machine và các máy cùng mục phơ synth.

Thông số kỹ thuật (theo Electro-Harmonix)

Xem thêm

• Phơ synth
• Electro-Harmonix C9 Organ Machine
• Electro-Harmonix KEY9
• Electro-Harmonix MEL9
• Pedal Electro-Harmonix

Câu hỏi thường gặp về B9

Preset FAT & FULL thêm gì vào tiếng đàn?

FAT & FULL thêm một giọng thấp hơn một quãng tám và một giọng cao hơn một quãng tám quanh nốt bạn gảy, nên một cây guitar nghe dày như hai, theo EHX đủ để lấp đầy cả ban nhạc. Điều chế của preset này là chorus, chỉnh tốc độ bằng núm MOD. Đây cũng là preset manual chọn để làm quen máy, với DRY ở mức thấp nhất và các núm khác khoảng giữa.

Vì sao tiếng click chỉ vang ở nốt đầu tiên?

Đó là cách EHX thiết kế để mô phỏng percussion hòa âm của organ B3, C3: tiếng click chỉ được thêm vào nốt hoặc hợp âm đầu tiên. Nó chỉ kích lại khi các nốt đang vang đã được nhả và biên độ giảm xuống dưới một ngưỡng. Vì vậy nếu nốt trước còn vang thì nốt sau không có click mới; muốn click ở từng hợp âm thì phải ngắt tiếng giữa các lần gảy.

MOD trên B9 cho chorus, tremolo hay vibrato?

Tùy preset. Sáu preset đầu từ FAT & FULL tới OCTAVES dùng chorus, CATHEDRAL và BELL ORGAN dùng tremolo, CONTINENTAL dùng vibrato. Núm MOD luôn chỉnh tốc độ, vặn hết trái là tắt hẳn điều chế. Riêng ở CATHEDRAL, CONTINENTAL và BELL ORGAN, núm CLICK chuyển sang chỉnh độ sâu tremolo, độ sâu vibrato và lượng tiếng chuông.

Có nên để overdrive đứng trước B9 không?

Không. Manual của EHX khuyên không đặt overdrive hay distortion trước B9, vì tín hiệu bị nhòe làm máy bắt nốt chập chờn; nếu muốn organ bẩn kiểu rock thì đặt phơ méo sau B9. Thứ nên đứng trước, nếu cần, là clean boost hoặc compressor cho pickup yếu. B9 cũng không chạy tốt trong vòng FX loop của ampli.

Lên quá phím 23 thì B9 còn ra tiếng organ không?

Không. Manual ghi giới hạn trên của B9 với guitar chỉnh dây chuẩn là phím 23, cao hơn nữa sẽ không nghe tiếng organ. Ở đầu trầm, máy vẫn dùng được với đàn bass nhưng chỉ bắt nốt tốt từ nốt C ở phím 3 dây A trở lên, thấp hơn thì độ chính xác giảm. Cũng theo manual, pickup bridge cho kết quả bắt nốt tốt nhất.

C9 có thêm những tiếng gì mà B9 không có?

C9 dùng chung engine âm thanh và bố cục bốn núm, hai ngõ ra với B9, nhưng 9 preset khác hẳn. Trong khi B9 tập trung vào organ tonewheel và organ combo như JAZZ, GOSPEL, CONTINENTAL, C9 có flute Mellotron (MELLO FLUTES), Clavioline (TELSTAR), tiếng organ kiểu Keith Emerson (PROG), Jon Lord (LORD PURPLE) và SHIMMER kiểu Brian Eno. Ở phần lớn preset của C9, núm CLICK chỉnh một thông số riêng.