Phơ Tổng Dr. Scientist BitQuest

Dr. Scientist BitQuest là phơ tổng cỡ nhỏ của Dr. Scientist, thiết kế và làm thủ công tại British Columbia, Canada. Máy gói 8 hiệu ứng số do hãng tự lập trình: flanger, bộ lọc thông cao và thông thấp, bit crusher kèm giảm tần số lấy mẫu, reverb vô tận, notch filter, ring modulator có reverb, pitch shifter ±1 quãng tám và delay kiểu glitch. Mỗi hiệu ứng dùng được cùng một fuzz số gain cao hoặc ở chế độ sạch, còn tín hiệu khô vẫn đi đường analog. BitQuest hợp với người chơi guitar, bass hay synth thích tiếng lo-fi, tiếng máy móc và hiệu ứng thử nghiệm.

BitQuest gồm những hiệu ứng nào?

Tám patch được chọn bằng núm xoay ở góc trái mặt máy, viết tắt là FLA, FIL, BIT, REV, NOT, RIN, PIT và DEL. Công tắc FUZZ/CLEAN bên dưới chọn giữa hai bộ patch: bên FUZZ, hiệu ứng đi cùng fuzz số; bên CLEAN, hiệu ứng không méo và núm GAIN/CTRL0 thành thêm một tham số. Theo manual, đây là những hiệu ứng được chọn vì nghe hay khi đi với méo, hoặc lạ, hoặc vui, nên BitQuest là hộp hiệu ứng sáng tạo chứ không thay một bộ phơ tổng giả lập ampli. Hãng còn bán riêng chip EEPROM để thay bộ patch, trong đó có 16 hiệu ứng của phơ reverb Dr. Scientist Atmosphere.

Núm analog MIX, VOL, TONE và các núm số CTRL

MIX, VOL và TONE là phần analog. MIX trộn tín hiệu khô với tín hiệu hiệu ứng; chỉ phần hiệu ứng đi qua bộ chuyển đổi A/D 24 bit, 32 kHz. VOL chỉnh mức tín hiệu hiệu ứng, từ dưới mức unity tới rất to. TONE là bộ chỉnh treble chủ động cho phần hiệu ứng, theo hãng là bộ lọc peaking bậc 2, ±15 dB tại 3 kHz, phẳng ở 12 giờ.

CTRL0, CTRL1 và CTRL2 là núm số, chức năng đổi theo patch và chế độ. Ở chế độ FUZZ, CTRL0 luôn là gain của fuzz số; ở chế độ CLEAN, nó thành tham số thứ ba như feedback, resonance hay pre-delay. CTRL1 là tham số chính của mỗi patch và cũng là núm mà expression pedal điều khiển.

Patch 1–4: flanger, bộ lọc, bit crusher, reverb vô tận

FLA: CTRL1 chỉnh tốc độ, vặn về 0 thì bộ dao động đứng yên cho tiếng comb filter cố định. Bên CLEAN, CTRL2 là thời gian trễ và CTRL0 là feedback âm hoặc dương; để CTRL0 ở 12 giờ thì ra tiếng chorus, vặn về hai đầu thì tiếng kim loại hơn và có thể tự rú.

FIL: CTRL1 là low pass, CTRL2 là high pass, phối hai núm để có tiếng chỉ còn trầm, tiếng mid kiểu cocked wah hoặc chỉ còn treble. Bên CLEAN có thêm resonance ở CTRL0.

BIT: CTRL1 chọn độ sâu bit theo nấc từ 24 bit xuống 20, 18, 17, 16 và 15 bit, CTRL2 hạ tần số lấy mẫu. Bên CLEAN, CTRL0 điều chế tần số lấy mẫu, tạo tiếng vỡ số lên xuống.

REV: reverb kiểu hall dày, CTRL1 chỉnh decay từ rất ngắn tới vô tận rồi tới mức tự dao động. Bên CLEAN, CTRL0 là pre-delay tới khoảng một phần tư giây, CTRL2 là tốc độ điều chế pre-delay.

Patch 5–8: notch, ring mod, pitch shifter, delay glitch

NOT: notch filter khoét một khe hẹp ở dải mid, CTRL1 dời vị trí khe, CTRL2 chỉnh độ rộng. Bên CLEAN, CTRL0 là envelope, nốt gảy càng mạnh thì khe lọc càng sâu, nghe như phaser chỉ chạy khi đang đánh.

RIN: ring modulator cho tiếng robot, phi điệu tính, CTRL1 chỉnh tần số dao động. Bên CLEAN, CTRL2 là reverb tối màu và CTRL0 thêm sóng sine tự quét tần số ring.

PIT: bên FUZZ, CTRL1 ở 12 giờ là không dịch, hết trái xuống một quãng tám, hết phải lên một quãng tám. Bên CLEAN có hai bộ dịch cao độ để tạo hòa âm.

DEL: manual ghi delay số từ khoảng 5 ms tới 1 giây, CTRL1 chỉnh thời gian, CTRL2 chỉnh số lần lặp từ một tới vô tận. Bên CLEAN, CTRL0 dùng sóng sine thay đổi vị trí đọc của delay, cho các lần lặp bị dịch cao độ và xếp thành mẫu lạ, đó là chất glitch delay mà trang hãng nhắc tới.

Cổng expression, nguồn và bypass

Jack vào, jack ra và jack nguồn nằm ở đầu trên; jack ở cạnh phải là cổng expression TRS thay cho núm CTRL1. Theo trang hãng, BitQuest chạy 9 – 18V DC qua đầu cắm 2,1 mm âm giữa, ăn 100 mA ở 9V và 200 mA ở 18V; manual ghi máy không có ngăn pin và khuyên dùng nguồn cách ly, ổn áp tốt để tránh ù. Bypass là true bypass chuyển bằng relay, footswitch bấm nhẹ. Có thể so với các máy khác trong nhóm phơ tổng.

Thông số kỹ thuật (theo Dr. Scientist)

Xem thêm

• Phơ tổng cho guitar điện
• Dr. Scientist Atmosphere
• Dr. Scientist Sunny Day
• Phơ digital
• Phơ cho bass

Câu hỏi thường gặp về Dr. Scientist BitQuest

Vì sao gạt FUZZ/CLEAN mà BitQuest chưa đổi chế độ?

Vì vi xử lý cần được nạp lại bộ patch mới. Theo Dr. Scientist, sau khi gạt công tắc FUZZ/CLEAN sang bên muốn dùng, hãy xoay núm chọn patch ra khỏi patch hiện tại rồi quay về, máy mới tải chế độ mới. Khi chuyển từ CLEAN sang FUZZ, nên hạ VOL hoặc CTRL0 trước vì bên fuzz có gain rất lớn và to hơn hẳn.

Ở chế độ FUZZ, núm GAIN/CTRL0 còn làm gì ngoài chỉnh gain?

Nó điều khiển luôn một noise gate số. Manual cho biết ở chế độ FUZZ, CTRL0 là gain số cho mọi patch với dải rất rộng, và càng vặn gain lên thì noise gate tích hợp càng mạnh, khá nhạy. Muốn nốt ngân dài hơn hoặc tiếng ít bị cắt cụt, hạ CTRL0 một chút thay vì chỉ hạ VOL.

Làm sao giữ tiếng đàn gốc khi dùng patch REV hoặc DEL ở chế độ CLEAN?

Dùng núm MIX analog. Theo manual, ở chế độ CLEAN, đầu ra số của patch reverb và delay là 100% wet, tức chỉ có tiếng vang hoặc tiếng lặp. MIX trộn tín hiệu khô với tín hiệu hiệu ứng, và tín hiệu khô luôn đi đường analog, không qua bộ chuyển đổi số, nên tiếng gốc giữ nguyên chất.

Patch PIT của BitQuest tạo được hòa âm ba bè không?

Có, ở chế độ CLEAN. Theo bảng điều khiển của hãng, CTRL0 và CTRL2 là hai bộ dịch cao độ, mỗi bộ trong khoảng ±1 quãng tám, còn CTRL1 trộn hai bè này; thêm tiếng gốc bằng núm MIX là có ba bè. Manual lưu ý thuật toán gây chút điều chế khó tránh, rõ nhất ở cao độ thấp, nên hợp lối gảy nhanh, dứt khoát.

Cắm expression pedal vào BitQuest thì điều khiển được gì?

Pedal sẽ thay cho núm CTRL1, tức tham số chính của từng patch: tốc độ flanger, tần số low pass, độ sâu bit, thời gian decay, vị trí khe notch, tần số ring mod, cao độ hoặc thời gian delay. Dr. Scientist yêu cầu expression pedal thụ động, cáp TRS, điện trở 10 kΩ – 100 kΩ. Hãng gợi ý dùng với patch NOT để có tiếng phaser chỉnh bằng chân.

Có thay được bộ 8 hiệu ứng của BitQuest không?

Có, bằng chip EEPROM. Dr. Scientist bán riêng bộ 4 chip lắp vào bo mạch, không cần hàn: AT1 và AT2 chứa toàn bộ 16 hiệu ứng của phơ reverb Atmosphere, TR1 và TR2 mỗi chip có 8 hiệu ứng tremolo. Bộ chip kèm dụng cụ nhổ IC; người dùng tự tháo chip cũ và cắm chip mới.