Phơ Envelope Filter Electro-Harmonix Q-Tron Plus

Electro-Harmonix Q-Tron Plus (viết trên pedal là Q-Tron+) là phơ envelope filter mạch analog của Electro-Harmonix (EHX), giữ thiết kế của Q-Tron nguyên bản và bổ sung hai tính năng rất hữu ích: vòng effects loop để chèn phơ khác vào giữa tầng preamp và bộ lọc, cùng công tắc Response chọn phản hồi nhanh hoặc chậm. Pedal có bốn chế độ lọc LP, BP, HP và Mix, núm Peak và Gain, công tắc Range, Boost, Sweep, đèn báo quá tải, chuyển mạch true bypass và adapter 24V đi kèm. Q-Tron Plus dành cho người chơi funk, fusion, R&B và cả bass muốn một envelope filter nhiều tùy chỉnh, từ tiếng auto-wah kinh điển tới những âm thanh giống synth analog.

Envelope filter: hiệu ứng điều khiển bằng lực tay

Theo sách hướng dẫn, envelope filter là bộ biến đổi âm thanh đặc biệt vì cường độ hiệu ứng do chính cách bạn chơi quyết định. Âm lượng của từng nốt, gọi là envelope, được dùng để điều khiển một bộ lọc quét: khi âm lượng thay đổi, tần số đỉnh của bộ lọc cũng thay đổi theo. Gảy mạnh cho hiệu ứng kịch tính hơn, gảy nhẹ cho hiệu ứng tinh tế hơn. Vì vậy Q-Tron Plus không cần đạp chân như wah: bạn chỉ bật pedal rồi điều khiển tiếng bằng tay phải, và mỗi cách gảy, mỗi lực tay đều tạo ra màu tiếng khác nhau.

Các núm và công tắc

Núm GAIN (thang 0–11) ở chế độ Normal là núm độ nhạy của bộ lọc và không làm đổi âm lượng ra; khi bật công tắc BOOST, GAIN vừa là núm âm lượng vừa là núm độ nhạy, và tín hiệu vào bộ lọc được tăng theo mức GAIN. Núm PEAK (0–11) quyết định đỉnh cộng hưởng hay độ Q của bộ lọc; vặn theo chiều kim đồng hồ để tăng Q cho hiệu ứng kịch tính hơn. Công tắc MODE chọn LP để nhấn dải trầm, BP để nhấn dải trung, HP để nhấn dải cao, còn Mix trộn chế độ BP với tiếng đàn gốc. Công tắc RESPONSE có hai mức: Slow cho phản hồi mượt, giống nguyên âm, còn Fast cho phản hồi nảy, giống hệt Q-Tron nguyên bản. Công tắc RANGE ở vị trí Lo nhấn những âm giống nguyên âm, ở vị trí Hi nhấn các bồi âm. Công tắc SWEEP, được sách hướng dẫn gọi là Drive Switch, chọn hướng quét của bộ lọc lên hoặc xuống. Đèn OVERLOAD giúp bạn đặt GAIN đúng: tăng GAIN cho tới khi đèn chỉ vừa sáng ở những nốt to nhất bạn chơi.

Effects loop: chèn phơ vào giữa preamp và bộ lọc

Đây là điểm làm nên tên gọi "Plus". Theo EHX, vòng effects loop cho phép đặt thêm một phơ hoặc cả một chuỗi phơ vào giữa tầng preamp và bộ lọc của Q-Tron Plus mà không làm thay đổi envelope dùng để điều khiển bộ lọc. Điều này đặc biệt quan trọng với phơ distortion, vì hầu hết distortion gần như không giữ được đường bao âm lượng; đặt chúng trong vòng loop, bộ lọc vẫn phản ứng đầy đủ theo lực tay mà tiếng đã được méo. Sách hướng dẫn gợi ý cho vào vòng loop fuzz, distortion nhẹ, echo, chorus, octave divider, compressor, flanger hay reverb, và EHX còn đề xuất thử Micro POG nối vào Deluxe Memory Man. Khi đặt phơ ngoài trong vòng loop, công tắc của phơ đó vẫn bật tắt nó như bình thường, còn công tắc của Q-Tron Plus luôn chuyển giữa tiếng đã xử lý và tiếng gốc. Khi Q-Tron Plus ở bypass, vòng loop cũng bị bypass.

Thiết lập gợi ý từ EHX

Để có tiếng auto-wah, EHX gợi ý: SWEEP lên, RESPONSE Slow, RANGE Lo, MODE BP, PEAK tối đa, BOOST ở Normal, rồi chỉnh GAIN tới khi đèn OVERLOAD sáng ở những nốt to nhất. Để có tiếng gần với Mu-Tron III cổ điển: SWEEP xuống, RESPONSE Fast, RANGE Lo, MODE BP, PEAK ở giữa, BOOST bật và chỉnh GAIN theo đèn OVERLOAD; tăng GAIN sẽ làm bộ lọc bão hòa, cho tiếng "dai" đặc trưng. Sách hướng dẫn cũng cho mẹo theo nhạc cụ: RANGE Lo hợp cho guitar đệm và bass, Hi hợp cho guitar lead, kèn đồng, kèn gỗ; chế độ Mix đặc biệt hợp với bass (có thể cần PEAK cao hơn); SWEEP xuống hợp với bass, SWEEP lên hợp với guitar và keyboard. Với distortion như Big Muff, EHX khuyên đặt sau Q-Tron Plus hoặc trong vòng loop; đặt distortion trước sẽ làm dải phản ứng theo lực tay bị thu hẹp. Thêm một octave divider phía trước hoặc trong vòng loop sẽ cho tiếng gần với synth analog.

Nguồn điện và kết nối

Q-Tron Plus đi kèm adapter 24V DC 100 mA, và sách hướng dẫn ghi rõ cực dương ở giữa (inner positive), khác với chuẩn 9V cực âm ở giữa của phần lớn pedal. EHX yêu cầu chỉ dùng adapter đi kèm; dùng sai adapter có thể gây nguy hiểm, làm hỏng máy và mất bảo hành, nên đừng cắm Q-Tron Plus vào cổng 9V của bộ nguồn pedal. Dòng tiêu thụ theo EHX là 35 mA. Về cổng, jack INPUT có trở kháng vào 300 kΩ, jack EFFECTS OUT (ra ampli) có trở kháng ra 250 Ω, jack FX LOOP SEND có trở kháng ra 250 Ω và jack FX LOOP RETURN có trở kháng vào 300 kΩ.

Q-Tron Plus phù hợp với ai

Pedal hợp với người chơi funk, fusion, R&B, jam band cần envelope filter nhiều tùy chỉnh; với người chơi bass muốn tiếng filter dày nhờ chế độ Mix và RANGE Lo; và với người thích thử nghiệm đưa fuzz, octave, delay vào vòng loop. Nếu cần phiên bản gọn hơn, xem Micro Q-Tron hoặc Nano Q-Tron.

Thông số kỹ thuật (theo Electro-Harmonix)

Xem thêm

• Electro-Harmonix Micro Q-Tron
• Electro-Harmonix Nano Q-Tron
• Electro-Harmonix Micro POG
• Phơ synth, envelope filter

Câu hỏi thường gặp về Q-Tron Plus

Q-Tron Plus khác Q-Tron nguyên bản ở điểm nào?

Theo EHX, Q-Tron Plus giữ thiết kế của Q-Tron nguyên bản và thêm vòng effects loop cùng công tắc Response; ở mức Fast, phản hồi giống hệt Q-Tron gốc.

Có cắm Q-Tron Plus vào bộ nguồn pedal 9V được không?

Không nên. Sách hướng dẫn yêu cầu dùng đúng adapter 24V DC 100 mA cực dương ở giữa đi kèm; dùng sai adapter có thể làm hỏng máy và mất bảo hành.

Nên cho phơ gì vào effects loop?

EHX gợi ý fuzz, distortion nhẹ, echo, chorus, octave divider, compressor, flanger, reverb; bộ lọc vẫn phản ứng đầy đủ theo lực tay vì envelope được lấy trước vòng loop.

Chỉnh GAIN thế nào cho đúng?

Tăng GAIN tới khi đèn OVERLOAD chỉ sáng ở những nốt to nhất bạn chơi; đó là điểm khởi đầu EHX khuyên dùng cho cả tiếng auto-wah và tiếng kiểu Mu-Tron III.

Q-Tron Plus có dùng cho bass được không?

Được. Sách hướng dẫn gợi ý RANGE Lo, chế độ Mix và SWEEP xuống là những thiết lập hợp với bass.

Mua Q-Tron Plus được kèm gì?

Kèm adapter 24VDC-100mA theo hộp. Hàng chính hãng, bảo hành chính hãng, giao hàng toàn quốc.