Đàn Guitar Bass Ibanez UB804 Upright

Ibanez UB804 là cây upright bass điện 4 dây không phím thuộc chương trình Bass Workshop, được Ibanez đặt biệt danh Upswing và sản xuất tại Indonesia từ năm 2018. Đàn giữ scale 34 inch (864 mm) như bass điện thông thường nhưng được dựng đứng trên chân đỡ TAMA Roadpro đi kèm, lấy tiếng hoàn toàn bằng hệ piezo AeroSilk nằm trong ngựa, cần neck-through 5 lớp maple/walnut và mặt phím jatoba cong mạnh để vừa gảy ngón vừa kéo vĩ. Ibanez làm cây đàn này cho người đang chơi bass điện muốn có giọng contrabass trong jazz, swing hay các set acoustic mà không phải học lại khoảng cách bấm.

Upright điện scale 34 inch: vì sao tay bass điện làm quen nhanh

Khi chuyển từ bass điện sang contrabass, khó nhất là khoảng cách giữa các nốt: dây rung dài hơn nhiều nên tay trái phải doãng rộng và học lại vị trí bấm. Ibanez giữ nguyên chiều dài dây 864 mm, nên các quãng trên cần UB804 vẫn nằm đúng chỗ bàn tay đã quen trên một cây Jazz Bass hay SR, chỉ khác là mặt phím trơn. Các chấm trắng đặt lệch sát mép mặt phím làm mốc vị trí, còn cao độ chính xác do tai người chơi quyết định.

Thân đàn chỉ gồm hai cánh gỗ maple ôm lấy cần chạy suốt, thay cho cả một thùng đàn rỗng, nên gọn để mang đi diễn. Khi chơi, đàn được gắn lên chân đỡ dựng thẳng đứng; người chơi đứng cạnh đàn hoặc ngồi ghế cao như với contrabass, tay phải gảy ở vùng cuối mặt phím hoặc kéo vĩ phía trên ngựa.

Piezo AeroSilk trong ngựa MR5 và bốn trim pot chỉnh gain từng dây

UB804 không có pickup từ. Toàn bộ tín hiệu đến từ hệ piezo AeroSilk đặt dưới các saddle của ngựa Custom AeroSilk MR5, mỗi dây một khối ngựa riêng. Theo Ibanez, saddle được thiết kế để phối hợp với piezo, làm nổi cảm giác "có không khí" đặc trưng của tiếng upright và hợp với cả gảy ngón lẫn kéo vĩ. Piezo bắt rung động truyền qua ngựa nên đầu nốt bật nhanh, nhiều bồi âm ở dải trung cao, gần tiếng contrabass thu bằng pickup ngựa hơn là tiếng tròn đặc của pickup từ.

Mạch active chạy pin 9V, hộp pin có nắp bật ở mặt sau thân. Trên cạnh thân có hai núm kim loại khía: núm gần đáy đàn là tone, núm phía trên là volume. Núm tone là mạch Piezo active tone control Ibanez làm riêng cho AeroSilk.

Chi tiết đáng chú ý nhất nằm ở tấm ốp mặt sau: một hàng bốn trim pot xếp theo thứ tự dây, chỉnh gain piezo của riêng từng dây bằng tua vít đầu chữ thập, vặn theo chiều kim đồng hồ để tăng. Mỗi dây ép xuống saddle một lực khác nhau, nên đàn piezo hay có một dây to hoặc nhỏ hơn hẳn; trim pot giúp cân lại để dây G không chìm khi walking bass và dây E không ồm lấn các dây khác.

Cần UB4 dày 35–42 mm, mặt phím jatoba cong 60–90 mm

Cần UB4 ghép từ 5 thanh maple và walnut, chạy liền từ đầu đàn xuống đuôi theo kiểu neck-through. Theo Ibanez, cần rộng 42 mm ở đầu cần và 84 mm tại vị trí tương ứng phím 22, dày 35 mm ở phím 1 và 42 mm ở phím 12, tức gần gấp đôi độ dày cần của dòng SR.

Mặt phím jatoba là gỗ nâu đỏ, được Ibanez mô tả có dải trung dày và đầu nốt giòn. Bán kính dạng côn kép (conical compound) 60–90 mm cong hơn nhiều so với mức 305 mm trên bass SR, cho phép cây vĩ chạm từng dây riêng mà không quẹt sang dây kế bên, trong khi tay trái vẫn chạy nhanh khi gảy pizzicato. Khoảng cách dây tại ngựa 30 mm, rộng hơn hẳn mức 19 mm trên SRH500F hay SRF700, nên tay phải có chỗ để gảy bằng cạnh ngón và kéo dây mạnh mà không vướng.

Dây XL Chromes flatwound, đầu đàn mở và phụ kiện

Từ năm 2022, UB804 xuất xưởng với bộ D'Addario ECB81 cỡ .045/.065/.080/.100 thuộc dòng XL Chromes dây dẹt (flatwound), loại D'Addario xếp vào nhóm ấm và êm nhất của hãng, tiếng tối mà vẫn tròn. Trên đàn không phím, dây dẹt còn giảm tiếng rít khi trượt tay và đỡ mài mặt phím. Đàn lên dây chuẩn E–A–D–G.

Đầu đàn là khung mở ở giữa, khoá lắp từ hai bên cạnh theo kiểu hộp trục của contrabass, mỗi bên hai khoá, mặt trước in logo Ibanez; phần cứng màu đen. Đi kèm là chân đỡ TAMA Roadpro làm riêng cho dòng upright của Ibanez và bao đàn có đệm, theo hãng đủ chỗ đựng cả đàn, vĩ và chân đỡ.

UB804 hiện có hai màu dùng chung mọi thông số. Mahogany Oil Burst (MOB) chuyển từ nâu sẫm ở viền sang vàng hổ phách ở giữa, để lộ vân maple. Black Ice Burst Low Gloss (BUL) chuyển từ đen sang xám bạc, bề mặt bóng mờ; màu này từng có giai đoạn 2021–2023 và hiện đã trở lại danh mục của Ibanez.

Dùng UB804 trong band và khi luyện tập

Chỗ đứng tự nhiên của UB804 là jazz trio, swing, bossa nova, các set acoustic ở quán, nhạc kịch hay những bản ballad cần tiếng bass gỗ trầm ấm.

Tín hiệu piezo active có thể cắm thẳng vào ampli bass hoặc qua DI vào mixer. Piezo nhạy với rung động của sàn và loa, nên khi chơi to trên sân khấu nhỏ hãy để EQ ampli phẳng, giảm dải trầm sâu nếu nghe ù và đặt đàn xa loa. Ibanez cho biết thân nhỏ vẫn giữ được tiếng mộc tự nhiên, nên có thể luyện ngón, luyện lấy cao độ mà không cần cắm ampli.

UB804 đặt cạnh SRH500F, SRF700 và bản 5 dây UB805

Nếu cần tiếng không phím nhưng vẫn đeo đàn ngang người, Ibanez SRH500F cũng chỉ dùng piezo AeroSilk với mạch tone active, nhưng thân okoume dáng SR, cần jatoba/walnut, mặt phím panga panga bán kính 305 mm và lược 38 mm. Ibanez SRF700 kết hợp hai pickup Bartolini MK-1 với piezo và EQ 2 băng để trộn tiếng từ với tiếng piezo. UB804 dành cho người muốn đúng tư thế, độ dày cần và khả năng kéo vĩ của upright. Bản 5 dây UB805 dùng cùng thân, gỗ và hệ piezo, thêm dây B thấp, khoảng cách dây 23,5 mm và chỉ có màu Mahogany Oil Burst.

Thông số kỹ thuật Ibanez UB804

Câu hỏi thường gặp về Ibanez UB804

UB804 có pickup từ không hay chỉ có piezo?

Chỉ có piezo. Hệ AeroSilk nằm dưới bốn saddle của ngựa MR5 và đi qua mạch tone active chạy pin 9V. Tiếng ra vì thế gần với contrabass hơn bass điện.

Bốn trim pot ở mặt sau UB804 dùng để làm gì?

Mỗi trim pot chỉnh độ lớn tín hiệu piezo của một dây. Dùng tua vít đầu chữ thập, vặn theo chiều kim đồng hồ để tăng, ngược lại để giảm. Nên chỉnh sau khi thay dây hoặc khi thấy một dây nổi hay chìm hẳn, cân xong thì để nguyên.

Kéo vĩ trên UB804 được không, đàn có kèm vĩ?

Được. Mặt phím cong 60–90 mm và khoảng cách dây 30 mm giúp vĩ chạm từng dây riêng, ngựa MR5 cũng được hãng ghi là hợp cả gảy ngón lẫn kéo vĩ. Vĩ và nhựa thông không đi kèm; bao đàn có sẵn chỗ để vĩ.

Cần UB804 dày 35–42 mm có khó bấm với người quen bass điện?

Lúc đầu sẽ thấy lưng cần to hơn hẳn, vì cần dòng SR của Ibanez chỉ dày khoảng 20 mm ở phím 1. Scale vẫn là 34 inch nên vị trí nốt không đổi; đặt ngón cái giữa lưng cần, giữ cổ tay thẳng như khi ôm contrabass, phần lớn người chơi quen sau vài buổi tập.

UB804 xuất xưởng với dây gì, thay dây tròn được không?

Đàn lắp D'Addario ECB81 XL Chromes, dây dẹt cỡ .045–.100 cho scale 34 inch. Có thể thay bộ long scale khác, kể cả dây tròn (roundwound) nếu muốn tiếng sáng hơn, nhưng dây tròn mài mặt phím jatoba nhanh hơn trên đàn không phím. Tham khảo các bộ dây bass D'Addario.

Màu Black Ice Burst Low Gloss có khác gì Mahogany Oil Burst ngoài màu sơn?

Không. Theo trang sản phẩm Ibanez, UB804-BUL và UB804-MOB dùng chung thân maple, cần UB4, mặt phím jatoba, ngựa MR5 và phần cứng đen. Khác biệt chỉ nằm ở màu và độ bóng bề mặt.

Xem thêm

• Đàn guitar bass không phím (fretless)
• Đàn guitar bass Ibanez chính hãng
• Đàn Guitar Bass Ibanez SRH500F
• Đàn Guitar Bass Ibanez SRF700
• Ampli cho đàn guitar bass