Đàn Guitar Bass Acoustic Ibanez AEGB24FE Fretless

Ibanez AEGB24FE là phiên bản fretless (không phím) của bass acoustic-electric AEGB24E: mặt phím rosewood trơn, vị trí nốt chỉ đánh dấu bằng vạch nhỏ ở cạnh cần, thân AEG bằng sapele dày khoảng 95 mm, scale 32 inch và bộ dây quấn dẹt D'Addario ECB81M lắp sẵn từ nhà máy. Phần điện gồm pickup Ibanez Undersaddle và preamp AEQ-2T có tuner. Cây đàn dành cho người muốn có tiếng trượt, vibrato mềm và cái "mwah" đặc trưng của fretless trong không gian acoustic, trên một thân đàn gọn để tập hằng ngày lẫn mang đi diễn mộc.

Mặt phím fretless: trơn hoàn toàn, chỉ có vạch ở cạnh

Trên ảnh sản phẩm của Ibanez, mặt phím AEGB24FE không kẻ vạch và cũng không có chấm inlay như bản có phím. Vị trí của 21 phím được đánh dấu bằng các vạch trắng ngắn ở mép mặt phím phía trên, tức là phía người chơi nhìn xuống khi ôm đàn.

Điểm khác biệt lớn nhất khi chuyển từ bass có phím sang fretless nằm ở chỗ đặt ngón. Trên đàn có phím, ngón tay bấm hơi lùi về sau thanh phím; trên AEGB24FE, đầu ngón phải đặt đúng ngay trên vị trí vạch, vì chính điểm ngón chạm gỗ quyết định cao độ. Lệch vài milimét là nốt đã chênh lên hoặc xuống thấy rõ, nhất là ở vùng phím 1 đến phím 5 nơi khoảng cách giữa các vị trí rộng nhất.

Intonation: tai nghe và ngón tay quyết định

Ngựa của bass acoustic là ngựa gỗ với lược ngựa (saddle) nằm trên pickup piezo, không có saddle chỉnh từng dây như bass điện. Vì vậy, sau khi đàn đã được chỉnh cần và độ cao dây chuẩn, việc chơi đúng tông phụ thuộc gần như hoàn toàn vào ngón tay và đôi tai.

• Dùng phần thịt ở đầu ngón, ấn vừa đủ để dây chạm gỗ; ấn quá mạnh làm dây căng thêm và nốt bị cao.
• Lấy dây buông làm mốc: so nốt ở vị trí phím 12 với âm bồi (harmonic) cũng tại vị trí đó, hai âm phải trùng nhau.
• Tận dụng tuner trên preamp: bật tuner, chơi từng nốt của gam chậm và nhìn đèn giữa có sáng không; vài tuần tập như vậy giúp tay nhớ vị trí nhanh hơn.
• Tập cùng tiếng drone hoặc bản nhạc đệm để tai quen nhận ra độ chênh, thay vì chỉ dựa vào mắt.

Vibrato trên fretless làm bằng cách lăn ngón tay qua lại quanh điểm bấm thay vì đẩy dây sang ngang. Các đoạn trượt (glissando) từ nốt này sang nốt khác cũng liền mạch, không bị ngắt bởi thanh phím, và đây là lý do nhiều người chơi chọn fretless cho ballad, jazz và nhạc world.

Dây flatwound ECB81M và chuyện giữ mặt phím

Ibanez lắp cho AEGB24FE bộ D'Addario ECB81M thuộc dòng Chromes, loại dây quấn dẹt bằng thép không gỉ, cỡ .045/.065/.080/.100, bản dành cho medium scale. Bề mặt dây phẳng nên khi trượt tay ít tiếng rít, tiếng ra tròn và ít treble hơn dây quấn tròn, nghe gần với contrabass hơn. Bộ dây này to hơn bộ .040–.095 của bản có phím, nên cảm giác bấm chắc tay hơn một chút.

Dây flatwound còn có một vai trò thực tế: ít mài vào mặt gỗ. Thông số Ibanez không ghi mặt phím được phủ epoxy hay lớp cứng nào, nên có thể xem đây là rosewood để trần. Nếu đổi sang dây quấn tròn để có tiếng gắt và nhiều "mwah" hơn, mặt phím sẽ dần mòn thành rãnh dưới các dây, rõ nhất ở vùng phím thấp, và sau vài năm cần thợ mài phẳng lại. Lau khô mặt phím sau mỗi buổi chơi và dưỡng dầu chuyên dùng cho gỗ mặt phím vài lần mỗi năm giúp gỗ không bị khô nứt.

Catalog Ibanez 2024 ghi mặt phím và ngựa của AEGB24FE là walnut; từ catalog 2025, hãng đổi sang rosewood. Hai loại gỗ cùng tông nâu, cách chơi và chăm sóc như nhau.

Tiếng mộc, tiếng cắm điện và preamp AEQ-2T

Chơi mộc, thùng sapele cùng dây flatwound cho tiếng ấm, ngân vừa phải, nốt trượt nghe mượt và có chút "hát" ở dải trung. Khi cắm điện, pickup piezo dưới lược ngựa bắt khá rõ tiếng đầu ngón chạm gỗ, vốn là phần làm nên chất fretless. Preamp AEQ-2T ở hông trên của thùng có, từ trái qua phải, nút bật tuner rồi tới núm bass, treble và volume. Để làm nổi tiếng "mwah", nhích treble lên nhẹ; nếu loa nghe ù ở các nốt thấp trên dây E thì giảm bass trên đàn trước khi chỉnh ampli. Preamp dùng một pin 9V, jack ra 6,3 mm ở đuôi thùng.

Khi chơi cùng ban nhạc, nên đưa tín hiệu vào ampli bass hoặc DI vào mixer. Với fretless acoustic, âm lượng vừa phải và EQ ampli để gần phẳng thường giữ được chất gỗ tốt hơn là đẩy gain thật lớn.

Thân AEG, cần và phần cứng

Ngoài mặt phím và bộ dây, AEGB24FE dùng chung thân và cần với AEGB24E. Thùng AEG dài khoảng 492 mm, rộng 381 mm, có cutaway bo tròn, mặt, lưng và hông bằng sapele hoàn thiện Mahogany Sunburst High Gloss. Cần 3 mảnh Nyatoh/Maple phủ satin, lược rộng 43 mm và 59 mm tại vị trí phím 14, dày 21 mm ở phím 1 và 22,5 mm ở phím 7, mặt phím bán kính 400 mm. Khoá die-cast đen, ngựa gỗ với chốt đen chấm trắng, khoảng cách dây ở ngựa 19 mm. Thanh tì ngón cái bằng gỗ merbau dọc theo lỗ thoát âm giúp tay phải có chỗ tựa khi gảy fingerstyle, kiểu chơi phổ biến nhất trên fretless.

Chọn AEGB24FE, AEGB24E hay một cây fretless điện

Nếu đã chắc mình muốn tiếng fretless và chủ yếu chơi acoustic, AEGB24FE là cây gọn nhất để bắt đầu. Nếu vẫn cần độ chính xác cao độ cho nhạc pop, đệm hát nhanh nhiều hợp âm, AEGB24E bản có phím với cùng thùng và mạch sẽ dễ hơn. Còn khi phải chơi cùng trống và guitar điện ở âm lượng lớn, một cây fretless thân bán rỗng như Ibanez SRD900F hợp hơn: đàn có hai pickup Nordstrand Big Break, thêm piezo và mạch EQ 2 băng có núm chỉnh tone riêng cho piezo, mặt phím Panga Panga có viền. Các lựa chọn khác nằm trong danh mục đàn bass fretless.

Thông số kỹ thuật Ibanez AEGB24FE

Câu hỏi thường gặp về Ibanez AEGB24FE

Mặt phím AEGB24FE có kẻ vạch vị trí phím không?

Không. Mặt phím trơn, không vạch và không chấm. Chỉ có các vạch trắng ngắn ở cạnh mặt phím phía trên đánh dấu 21 vị trí phím, đủ để canh khi nhìn từ góc người chơi. Người mới chơi fretless thường mất vài tuần để quen nhìn vạch cạnh kết hợp với nghe.

Có nên thay dây quấn tròn cho AEGB24FE?

Được, nếu muốn tiếng sáng và nhiều "mwah" hơn. Đổi lại, dây quấn tròn mài mặt phím rosewood nhanh hơn nhiều so với dây quấn dẹt, lâu dần tạo rãnh làm nốt bị rè. Nếu chơi nhiều giờ mỗi ngày, giữ dây flatwound như lúc xuất xưởng là cách an toàn cho mặt phím; các bộ flatwound có thể xem trong danh mục dây bass D'Addario.

Scale 32 inch có làm khó người đã quen fretless 34 inch?

Có một chút lúc đầu. Scale 815,5 mm ngắn hơn khoảng 5,6% so với 864 mm, nên mọi vị trí nốt đều dịch gần nhau hơn; tay quen khoảng cách của cần 34 inch sẽ có xu hướng bấm hơi xa và nốt bị thấp. Tập lại gam vài buổi với tuner là tay điều chỉnh được.

Dây D'Addario ECB81M lắp sẵn là loại gì?

Đó là dây Chromes quấn dẹt bằng thép không gỉ, cỡ .045/.065/.080/.100, bản dành cho đàn medium scale. Bề mặt dẹt giúp tiếng tròn, trượt tay êm và đỡ mòn mặt phím gỗ.

Mặt phím AEGB24FE có phủ epoxy không?

Thông số Ibanez không ghi lớp phủ nào, nên có thể xem là rosewood để trần (lô đến 2024 là walnut). Gỗ trần cho tiếng ấm và mộc hơn mặt phím phủ cứng, nhưng cần lau khô sau khi chơi và dưỡng dầu định kỳ để gỗ không khô, nứt.

Tuner trên preamp có dùng để kiểm tra cao độ khi tập fretless được không?

Được. Tuner của AEQ-2T là loại báo tên nốt từ A tới G kèm dấu thăng, giáng, nên khi bật lên và chơi một nốt bất kỳ, đèn sẽ cho biết nốt đó đang đúng, cao hay thấp. Ibanez cho biết tuner chạy cả khi chưa cắm jack, rất tiện để tập gam ngay trên đàn; chỉ nhớ tắt sau khi tập để đỡ tốn pin 9V.

Xem thêm

• Đàn guitar bass fretless
• Đàn guitar bass acoustic
• Đàn Guitar Bass Ibanez SRD900F Fretless
• Đàn guitar bass Ibanez chính hãng
• Ampli cho đàn guitar bass