Trả lời nhanh: Dây cỡ 9 (0,009–0,042) nhẹ tay, dễ bấm, dễ bend – hợp người mới, người chơi lead và đàn thang âm dài 25,5” (Stratocaster, Telecaster). Dây cỡ 10 (0,010–0,046) căng hơn, âm dày và ấm hơn, giữ dây ổn định hơn – hợp đàn thang âm 24,75” (Les Paul), chơi rhythm nặng tay và drop tuning. Không có cỡ nào "tốt nhất" cho tất cả; bảng so sánh và từng trường hợp cụ thể ở dưới sẽ giúp bạn chọn đúng.
Hai cỡ dây đàn guitar điện phổ biến nhất là 9 và 10, nhưng đâu là lựa chọn tốt nhất? Trong bài viết này, chúng tôi sẽ so sánh trực tiếp hai kích thước dây này để bạn có thể tìm ra đâu là lựa chọn tốt nhất cho đàn guitar điện của mình.
Tổng quan: dây cỡ 9 và cỡ 10 khác nhau ở đâu?
Các dây cỡ 9 nhẹ hơn sẽ dễ bấm và uốn hơn so với các dây cỡ 10 dày hơn, chịu lực căng hơn. Dây 9-gauge mỏng hơn phù hợp với guitar có thang âm (scale length) dài hơn (ví dụ: Stratocaster và Telecaster) trong khi dây 10-gauge phù hợp với guitar có thang âm ngắn hơn (ví dụ: Les Paul).
| Dây 9-gauge | Dây 10-gauge |
|---|---|
| Lực căng thấp hơn | Lực căng cao hơn |
| Tốt nhất cho guitar có thang âm dài hơn (25,5”) | Tốt nhất cho guitar có thang âm ngắn hơn (24,75”) |
| Phù hợp với người mới bắt đầu | Tốt hơn cho drop tuning |
| Âm thanh sáng và mỏng hơn | Âm thanh to và ấm hơn |
| Dễ bend, dễ chơi lead/solo | Ít rè phím, hợp rhythm nặng tay |
Dây đàn gauge 101: cỡ dây nghĩa là gì?
Kích cỡ của dây (gauge) đề cập đến độ dày được đo bằng 1/1000 inch. Vì tất cả các dây trong một bộ có độ dày khác nhau nên dây E cao (dây 1) được dùng làm điểm tham chiếu. Đây là dây mỏng nhất trong bộ.
Bộ dây phổ biến nhất cho guitar điện là 9-gauge và 10-gauge. "9" hoặc "10" đề cập đến độ dày của dây E cao, sẽ là 0,009″ (9-gauge) hoặc 0,010″ (10-gauge).
Dưới đây là độ dày của mỗi dây trong bộ 9-gauge và 10-gauge tiêu chuẩn.
Bộ dây 9-gauge (9-42):
- E thấp: 0,042″
- A: 0,032″
- D: 0,024″
- G: 0,016″
- B: 0,011″
- E cao: 0,009″
Bộ dây 10-gauge (10-46):
- E thấp: 0,046″
- A: 0,036″
- D: 0,026″
- G: 0,017″
- B: 0,013″
- E cao: 0,010″
Như bạn có thể thấy, dây dày dần khi đi từ dây E cao đến dây E thấp. Trong trường hợp của bộ 9-gauge, độ dày thay đổi từ 0,009″ đến 0,042″. Đây là lý do tại sao một bộ dây 9-gauge cũng có thể được gọi là bộ 0,009–0,042″, hoặc đơn giản là bộ 9-42.
Với bộ 10-gauge, dây có độ dày từ 0,010″ đến 0,046″ nên bộ này có thể được gọi là bộ 0,010–0,046″ hoặc bộ 10-46.
Khi so sánh bộ 9 và 10-gauge, bạn sẽ nhận thấy rằng tất cả các dây trong bộ 10-gauge đều dày hơn. Sự khác biệt về độ dày thay đổi từ 0,001″ (trên dây E cao) đến 0,004″ (trên dây E thấp và A). Đây là bảng so sánh chênh lệch độ dày.
| Dây đàn | Độ dày bộ 9-gauge | Độ dày bộ 10-gauge | Chênh lệch | Tỉ lệ tăng |
|---|---|---|---|---|
| E thấp | 0,042” | 0,046” | 0,004” | 9,5% |
| A | 0,032” | 0,036” | 0,004” | 12,5% |
| D | 0,024” | 0,026” | 0,002” | 8,5% |
| G | 0,016” | 0,017” | 0,001” | 6,0% |
| B | 0,011” | 0,013” | 0,002” | 18,0% |
| E cao | 0,009” | 0,010” | 0,001” | 11,0% |
Như bạn có thể thấy từ bảng trên, dây trong bộ 10-gauge dày hơn từ 6% đến 18% so với bộ 9-gauge. Sự khác biệt phần trăm lớn nhất nằm ở dây B và A, nhỏ nhất ở dây G và D.
Sự khác biệt giữa dây 9 và 10-gauge khi chơi thực tế
Chúng ta đã hiểu rõ về kích thước của từng dây và các cách gọi tên khác nhau giữa các thương hiệu, hãy cùng tìm hiểu sự khác biệt thực tế và chất âm giữa chúng.
Dây 9-gauge nhẹ hơn thì ít căng hơn so với dây 10-gauge nặng hơn. Điều này có tác động đến bốn yếu tố:
- Cảm giác và khả năng chơi
- Sự phù hợp với cây đàn
- Độ ổn định khi lên dây
- Chất âm
Chúng ta hãy xem xét từng yếu tố một cách riêng lẻ.
Cảm giác và khả năng chơi
Độ dày của dây đàn guitar có tác động đáng kể đến cảm giác khi chơi.
Các dây 10-gauge nặng hơn yêu cầu nhiều lực ngón tay hơn để bấm và bend so với các dây 9-gauge nhẹ hơn, dễ ấn xuống và uốn cong hơn. Điều này là do dây 10-gauge chịu lực căng lớn hơn.
Lựa chọn nào tốt hơn tùy thuộc vào sở thích cá nhân của bạn và loại guitar bạn đang chơi.
Những người mới bắt đầu thường thích cảm giác của dây 9-gauge nhẹ hơn vì chúng dễ bấm hơn, trong khi dây 10-gauge thường cho cảm giác khó hơn một chút. Những người chơi bị đau khớp ngón tay cũng có thể thích cảm giác của dây 9-gauge hơn.
Tuy nhiên, một số người thích cảm giác chắc chắn hơn của dây 10-gauge nếu họ có ngón tay khỏe, đặc biệt là khi bend, vì với dây căng hơn họ ít bị "bend quá tay" (bend lố cao độ) hơn so với dây có độ căng thấp.
Các loại dây nhẹ hơn thường được ưa chuộng để chơi lead guitar vì chúng dễ bend và dễ chạy ngón hơn, điều này rất hữu ích cho việc chơi nhanh từng nốt. Ngay cả một số người chơi rhythm cũng thích các dây nhẹ hơn vì chúng giúp các hợp âm chặn (barre chord) đỡ mỏi tay hơn.
Sự phù hợp với cây đàn (thang âm)
Guitar có thang âm ngắn hơn phù hợp với dây dày hơn, trong khi guitar có thang âm dài hơn phù hợp với dây mỏng hơn. Thang âm (scale length) là khoảng cách giữa ngựa đàn và lược đàn của guitar.
Với thang âm ngắn hơn, dây ít căng hơn. Để bù đắp cho độ căng yếu hơn, những cây guitar có thang âm ngắn thường được trang bị dây cỡ nặng hơn vì chúng sẽ tạo ra nhiều độ căng hơn.
Ngược lại, thang âm dài hơn sẽ khiến dây căng hơn, vì vậy để tránh độ căng quá cao, người ta sử dụng dây mỏng hơn trên cây đàn.
Hãy lấy hai cây đàn nổi tiếng làm ví dụ, Les Paul và Strat.
- Les Paul có thang âm 24,75″ và đi kèm dây 10-gauge khi xuất xưởng
- Strat có thang âm 25,5″ và đi kèm dây 9-gauge khi xuất xưởng
Điều đó không có nghĩa là bạn không thể lắp dây nhẹ hơn lên đàn Les Paul 24,75″, hoặc dây nặng hơn lên đàn Strat 25,5″, nhưng nó sẽ ảnh hưởng đáng kể đến cảm giác và khả năng chơi.
Độ ổn định khi lên dây
Một lý do khiến bạn có thể muốn sử dụng dây 10-gauge dày hơn so với dây 9-gauge mỏng hơn là chúng mang lại độ ổn định cao độ tốt hơn. Các dây 10-gauge dày hơn chịu lực căng lớn hơn, nghĩa là khó bị lệch tông khi bấm mạnh hoặc chơi mạnh tay.
Dù vậy, sự khác biệt không lớn khi so sánh một bộ 9 và 10 ở tuning tiêu chuẩn. Tốt nhất là giữ cảm giác và khả năng chơi là yếu tố chính cần xem xét khi chọn cỡ dây.
Tuy nhiên, sự khác biệt có thể trở nên đáng kể hơn khi drop tuning. Hạ tông dây sẽ làm giảm độ căng khi chúng nới lỏng. Sử dụng dây 10-gauge nặng hơn sẽ tốt hơn ở đây vì chúng bù lại phần độ căng bị giảm.
Chất âm
Dây 10-gauge dày hơn cho âm thanh to hơn, ấm hơn và ngân (sustain) lâu hơn so với dây 9-gauge mỏng hơn, vốn có âm thanh sáng hơn và êm hơn.
Điều này là do các dây nặng hơn tạo ra nhiều tần số thấp (âm trầm) hơn, giúp tạo ra âm thanh ấm hơn với nhiều sustain. Dây mỏng hơn sẽ cho âm thanh sáng hơn và mỏng hơn một chút, điều này có thể hữu ích đối với một số phong cách âm nhạc chẳng hạn như country.
Tuy nhiên, chúng tôi khuyên bạn không nên chọn cỡ dây dựa trên chất âm trong hầu hết trường hợp. Điều này là do cỡ dây có tác động lớn đến cảm giác của cây đàn, còn chất âm thì bạn luôn có thể điều chỉnh amplifier để bù lại.
Sự khác biệt về chất âm giữa hai cỡ dây cũng rất tinh tế và khó phân biệt trừ khi bạn nghe cả hai bộ đối chiếu trực tiếp. Nó chỉ thực sự đáng chú ý với nhiều người chơi khi dùng amp ở kênh clean. Với amp gain cao, rất khó phát hiện.
Lưu ý về phím đàn bị rè
Dây cỡ nặng hơn ít có khả năng gây ra tiếng rè phím (fret buzz) hơn so với dây cỡ nhẹ. Điều này là do các dây dày hơn chịu nhiều lực căng hơn nên không rung tự do và ít có nguy cơ chạm vào phím đàn, trong khi các dây mỏng hơn rung theo biên độ rộng hơn. Các dây dày hơn cũng nằm cao hơn trong rãnh lược đàn, điều này có thể làm giảm tiếng rè.
Tuy nhiên, nếu đàn của bạn đang rè nhiều thì chúng tôi khuyên bạn nên mang đàn đến một kỹ thuật viên guitar giỏi, người có thể tư vấn về nguyên nhân và cách khắc phục tốt nhất, vì trong nhiều trường hợp câu trả lời sẽ không chỉ đơn giản là chuyển sang dây dày hơn.
Cỡ dây đàn nào là tốt nhất?
Không có cỡ nào "tốt nhất" trong hai lựa chọn này, nhưng có một số trường hợp mà một cỡ dây sẽ phù hợp với hầu hết mọi người hơn cỡ kia.
| Trường hợp | Cỡ dây đàn nên dùng |
|---|---|
| Guitar thang âm 24,75” (Les Paul, SG, nhiều mẫu Epiphone/Gibson) | 10-gauge |
| Guitar thang âm 25,5” (Strat, Tele, Super Strat, Ibanez RG) | 9-gauge |
| Người chơi lead / solo | 9-gauge |
| Người mới bắt đầu | 9-gauge |
| Người chơi bị đau khớp ngón tay | 9-gauge |
| Khi drop tuning (Drop D, D standard, C#...) | 10-gauge |
| Chơi rhythm mạnh tay, hay bị rè phím | 10-gauge |
Câu trả lời cho câu hỏi này rất chủ quan, vì vậy hãy xem bảng trên như một điểm khởi đầu nếu bạn thực sự không chắc nên chọn cỡ nào.
Chúng tôi khuyên bạn nên thử nghiệm vào lần thay dây tới nếu bạn nghĩ rằng nó có thể có lợi cho bạn dựa trên các điểm đã thảo luận trong bài. Nếu bạn hiện đang chơi dây 9-gauge, hãy thử 10-gauge hoặc ngược lại. Đây là cách duy nhất để thực sự biết cỡ dây nào phù hợp nhất với bạn.
Tại sao lại chuyển sang bộ dây 10-gauge?
- Nếu bạn đang drop tuning và cần dây căng hơn
- Nếu bạn đang gặp khó khăn trong việc kiểm soát các cú bend của mình với dây 9-gauge (hay bend lố)
- Nếu cảm thấy dây 9-gauge quá nhẹ và quá nhạy
Tại sao lại chuyển sang bộ dây 9-gauge?
- Nếu bạn thấy dây 10-gauge hơi khó bấm
- Nếu bạn muốn dây dễ bend hơn
Một điểm cuối cùng cần lưu ý: chỉ vì một bộ 10 phù hợp nhất với bạn trên một cây đàn, không có nghĩa là nó sẽ phù hợp trên cây đàn khác, đặc biệt nếu thang âm khác nhau. Đây là điều quan trọng cần nhớ nếu bạn sở hữu nhiều cây guitar.
Đàn mới mua thường đi kèm dây cỡ nào?
Hầu hết guitar điện dáng Strat/Super Strat bán tại Guitardien.vn xuất xưởng với bộ dây 9-42. Một vài ví dụ lấy từ thông số chính hãng trên trang sản phẩm:
- Squier Mini Stratocaster – dây Fender USA 250L, cỡ 0,009–0,042 (thang âm 22,75”).
- Jackson JS Dinky Minion JS1X – dây nickel plated steel 0,009–0,042 (thang âm 22,5”).
- Donner DST-200 HSS – dây nickel plated steel 0,009–0,042 (thang âm 25,5”).
Các mẫu dáng Les Paul (Epiphone, Gibson) thường đi kèm dây 10-46 như đã nói ở trên. Khi mua đàn, bạn có thể hỏi nhân viên Guitardien.vn cỡ dây zin của đúng model mình chọn để lần thay dây đầu tiên không bị "lệch cảm giác".
Đổi từ dây 9 sang 10 (hoặc ngược lại) có cần setup lại đàn không?
Có, nên setup lại nhẹ. Khi tăng cỡ dây, lực căng tổng lên cần đàn tăng, nên cần đàn có thể hơi cong về phía trước và action cao lên; ngược lại, giảm cỡ dây có thể khiến cần phẳng hơn và dây dễ rè. Ba thứ thường cần chỉnh sau khi đổi cỡ dây:
- Truss rod (độ cong cần): chỉnh một chút để cần trở về độ cong phù hợp với lực căng mới.
- Intonation (độ chuẩn cao độ dọc cần): dây dày hơn thường cần lùi ngựa đàn ra một chút; kiểm tra bằng tuner ở phím 12.
- Rãnh lược đàn (nut): rãnh được cắt cho dây 9 có thể hơi chật với dây 10, khiến dây kẹt và lên dây không ổn định; kỹ thuật viên có thể mở rộng nhẹ rãnh.
Với đàn có tremolo nổi (Floyd Rose, hoặc Strat tremolo để nổi), đổi cỡ dây còn làm ngựa đàn nghiêng lên hoặc hạ xuống – cần chỉnh lại lò xo ở lưng đàn. Nếu bạn chưa quen, hãy mang đàn đến showroom Tân Nhạc Cụ để kỹ thuật viên setup đồng thời lúc thay dây.
Ngoài cỡ 9 và 10 còn có những cỡ nào?
- Cỡ 8 (8-38): cực nhẹ, rất dễ bend nhưng âm mỏng và dễ rè; một số người chơi shred hoặc mới tập ngón ưa dùng.
- Bộ hybrid 9-46: ba dây treble cỡ 9 (dễ bend solo) kết hợp ba dây bass cỡ 10 (chắc tay khi chơi riff) – lựa chọn "ở giữa" rất phổ biến cho rock.
- Cỡ 11 trở lên: cho drop tuning sâu, baritone, hoặc người chơi blues/jazz thích dây căng, âm dày.
Nếu bạn đang phân vân giữa 9 và 10, bộ hybrid 9-46 là cách thử "nửa chừng" đáng cân nhắc trước khi chuyển hẳn sang 10. Xem thêm: Top 12 dây đàn guitar điện đáng mua và Tất tần tật về dây đàn guitar điện Fender.
Câu hỏi thường gặp về dây guitar điện cỡ 9 và cỡ 10
Người mới chơi guitar điện nên dùng dây cỡ 9 hay cỡ 10?
Nên bắt đầu với dây cỡ 9 (9-42): lực căng thấp, dễ bấm hợp âm chặn và dễ bend, giúp bạn vượt qua giai đoạn đau tay nhanh hơn. Khi tay đã khỏe và muốn âm dày hơn hoặc drop tuning, hãy thử cỡ 10.
Dây cỡ 10 có hay hơn dây cỡ 9 không?
Không hẳn. Dây 10 cho âm to, ấm và sustain lâu hơn một chút, nhưng khác biệt rất nhỏ khi chơi qua amp gain cao, còn amp có thể bù chất âm. Hãy chọn theo cảm giác tay và thang âm của đàn thay vì theo chất âm.
Les Paul nên dùng dây cỡ nào?
Les Paul có thang âm 24,75” và xuất xưởng với dây 10-46. Với thang âm ngắn, dây 10 cho độ căng tương đương dây 9 trên Strat 25,5”, nên cảm giác không cứng như bạn nghĩ.
Stratocaster và Telecaster nên dùng dây cỡ nào?
Thang âm 25,5” của Strat/Tele khiến dây căng hơn, nên cỡ 9-42 là tiêu chuẩn xuất xưởng và hợp với đa số người chơi. Nếu bạn chơi rhythm mạnh tay hoặc hay drop D, cỡ 10 hoặc hybrid 9-46 là lựa chọn tốt.
Đổi từ dây 9 sang 10 có hại đàn không?
Không hại nếu setup lại: chỉnh truss rod, intonation và kiểm tra rãnh lược đàn. Với đàn tremolo nổi cần chỉnh thêm lò xo. Nên nhờ kỹ thuật viên nếu bạn chưa tự làm bao giờ.
Bao lâu nên thay dây guitar điện một lần?
Tùy tần suất chơi và mồ hôi tay: người chơi hằng ngày thường thay sau 1–3 tháng, hoặc ngay khi dây xỉn màu, mất độ sáng, khó lên đúng tông. Dây phủ coating giữ được lâu hơn dây thường.
Kết luận
Dây cỡ 9 cho cảm giác nhẹ, dễ chơi và là điểm khởi đầu an toàn cho người mới hoặc người chơi lead trên đàn thang âm 25,5”. Dây cỡ 10 cho âm dày, ổn định hơn, hợp đàn 24,75” và drop tuning. Cách chắc chắn nhất là thử cả hai trên chính cây đàn của bạn.
Bạn có thể mua dây guitar điện cỡ 9, 10, hybrid và nhờ setup đàn trực tiếp tại showroom Tân Nhạc Cụ: 250 Cách Mạng Tháng Tám, Phường 10, Quận 3, TP.HCM (hotline 08.1900.6181) hoặc 2 Vĩnh Phúc, Ba Đình, Hà Nội (hotline 0915.550.103), mở cửa 08:00–21:00 hằng ngày. Xem thêm đàn guitar điện chính hãng tại Guitardien.vn.
Xem thêm:
